ISKUSTVO

Planiranje porodice

Polno prenosive bolesti

Dojenje

Rak

Kontracepcija

Uzimanje leka u trudnoći

Trudnoća

Seksualno vaspitanje

Osteoporoza

POČETAK

RAK NIJE SMRTNA PRESUDA, RANIM OTKIRVANJEM SPAŠAVAMO ŽIVOT

# Naziv "RAK" obuhvata brojnu grupu srodnih bolesti koje počinju u najmanjoj jedinici našeg organizma - ćeliji.
# Organizam je sačinjen iz mnogih tipova ćelija. Ćelije normalno rastu i razmnožavaju se - proizvode nove ćelije - ali samo onda kada su organizmu potrebne. Ovaj uređeni proces održava organizam zdravim. Ponekad, međutim, ćelije nastavljaju da se dele i onda kada nove ćelije nisu potrebne. Taj višak ćelija formira masu koju nazivamo izraštaj ili tumor.
# Tumori mogu biti dobroćudni ili zloćudni.
# Dobroćudne tumore ne nazivamo rakom. Oni se uklanjaju hiruški i nakon operacije se obično više ne javljaju. Ovi tumori se ne šire po organizmu i nisu opasni po život.
# Zloćudne tumore nazivamo rakom. Ćelije ovih tumora dele se i razmnožavaju bez reda ili kontrole, šireći se po organizmu i zahvatajući druge organe - jetru, pluća, kosti, mozak.
# Rak dobija svoje ime po organu u kome je nastao - rak pluća, rak dojke. Leukemija je rak koji nastaje iz ćelija krvi.
# Kada se širi, prvo zahvata okolne žlezde a odatle ide u najvažnije organe. Širenje raka nazivamo metastaziranjem.
# Rak je podmukla bolest. Od kada počne do pojave prvih simptoma obično prođe 5 godina, a ne retko i 15 do 20 godina. Nekada se rak može otkriti i pre nego što se pojave prvi simptomi. Naš cilj je da ga otkrijemo što ranije, kada mu je veličina oko 1 cm, jer je tada terapija uspešna i život spašen. Pored redovnih pregleda lekara postoje i specifični pregledi i testovi koji se koriste za otkrivanje određenih tipova raka.

Uzrok raka je i danas nepoznat,
ali su poznati faktori
koji utiču na nastanak raka

Neki od simptoma raka

# Zadebljanje ili otvrdlina u dojci ili nekom drugom delu tela
# Uvučenost bradavice i/ili dela kože dojke
# Brza promena boje i veličine mladeža
# Ranica koja ne zarasta
# Uporan kašalj ili promuklost
# Promene vezane za pražnjenje creva ili bešike
# Poremećaj varenja ili gutanja
# Neobjašnjive promene u telesnoj težini
# Duže krvarenje

Kada se jave, ovi ili slični simptomi NISU uvek uzrokovani rakom; mogu biti uzrokovani infekcijama, dobroćudnim tumorima ili drugim bolestima i stanjima. Važno je obratiti se lekaru, koji će postaviti dijagnozu.

Prof. dr Sladjana Filipović,
specijalista interne medicine - onkolog

Dojka

Mamografija je specijalni oblik rendgenskog snimanja dojke. Na ovo snimanje neophodno je da se javi svaka žena starija od 45 godina. Snimanje bi ponavljala svake 2 godine. Ženama mladjim od 45 godina preporučuje se pregled lekara koji se bavi bolestima dojke i ultrazvučni pregled. Ovi pregledim smanjuju smrtni ishod raka dojke za 30 do 40%

Grlić materice

U pregledima ranog otkivanja raka grlića materice, osim redovnih ginekoloških pregleda koriste se Pap test. Bezbolnim uzimanjem brisa, dobijene ćelije se mikroskopski ispituju. Rano otkriveni rak gliča materice je 100% izlečiv.

Kolon i rektum (debelo crevo)

Kod osoba starijih od 50 godina u cilju ranog otkrivanja promena na debelom crevu u okviru redovnih kontrola lekar preporučuje jedan od sledećih testova:
- pregled stolice na prisustvo krvi, nevidljive golim okom,
- specijalizovane pregleda kolonoskopom.
Rano otkriveni rak debelog creva se obično uspešno leči.

Prostata

Svakom muškarcu starijem od 50 godina preporučuje se da se jednom godišnje javi na pregled prostate, ultrazvučni pregled i analizu krvi (PSA). Ovakvim pregledima rak prostate se najranije otkriva i najuspešnije leči.